İNGİLTERE YARDIMLARI KESİYOR !! ÇALIŞANLARA KÖTÜ HABER

ingiltere sonbahara kriz üstüne kriz yaşayarak giriyor ve kışın özellikle emekçiler ve yoksullar açısından çok daha zor geçeceği anlaşılıyor. Birbirini besleyen ve koşulları daha da zorlaştıran söz konusu krizleri özetlerken öncelikle pandemiden başlamakta fayda var.

Sağlık krizi ve sosyal yardımlarda kesinti

Boris Johnson hükümeti Temmuz ayında “özgürlük” ilan etmiş ve maske kullanımından sosyal mesafeye tüm önlemleri kaldırmıştı. Burada en çok güvenilen 16 yaş üstü nüfusun yüzde 90’ının tek doz, yüzde 80’den fazlasının ise çift doz aşı olmasıydı. Ancak bu durumun pandeminin yayılmasına engel olmadığı anlaşıldı. Eylül ayında bir önceki Eylül’e nazaran covid vakaları çok daha fazla görüldü, günlük 30 bin vakanın altına düşmedi. Tabii ölüm ve hastanede yatan sayısı vaka sayısına göre aşı sayesinde azaldı. Ancak vaka sayısı her koşulda sağlık sistemi üzerindeki yükü artırdı. Özellikle ambulans bulmak bu dönemde çok daha zor. Örneğin İskoçya’da evinde 7-8 saat ambulans bekleyen hastaların haber olması nedeniyle İskoçya Başbakanı özür dilemiş ve ordudan yardım istemişti.

Sağlık sistemindeki krizi pandemi nedeniyle verilen desteklerin kaldırılması takip ediyor ve bunun işsizliğin ve yoksulluğun daha da derinleşmesine neden olacağı anlaşılıyor. Pandeminin başından bu yana kapanma nedeniyle çalışamayan işçilerin maaşlarının üçte ikisi devlet tarafından ödeniyordu, Ekim ayında buna son verilecek. Ayrıca sosyal yardıma bağlı yaşayanların, Universal Credit denilen desteğine haftalık 20 pound ekleme yapılmıştı, artık bu 20 pound da ödenmeyecek ve pandemi öncesi miktara dönülecek.

Enerji ve karbondioksit krizi

Sağlık ve sosyal alandaki krize ve kışa işsiz ve parasız girme korkusuna enerji fiyatlarındaki artışla beraber enerji krizi eşlik ediyor. Küresel düzeyde enerji fiyatlarının artması İngiltere’de Eylül ayının ilk 2 haftasında 6 enerji şirketinin batmasına neden oldu. Bu şirketlere başka birkaç şirketin de katılma riski var. Şimdiye kadar 2 milyondan fazla aile batan şirketlere aboneyken, diğer şirketler de eklenirse bu sayının 5 milyona varması bekleniyor.

Burada aslında sorun son yıllarda sadece online hizmet veren ve piyasadaki diğer büyük aktörlere göre çok daha düşük fiyat teklifi sunan enerji şirketlerinin artan fiyatlarda baş edememesinde yatıyor. Özellikle işçi çalıştırmadığı ve işlemleri online yürüttüğü için büyük şirketlerin 100 pound fatura çıkardığı bir eve 50 veya 60 pound teklif veren bu küçük şirketlerin batması üzerine bu şirketlere üye olan aileler büyük şirketlere kaydırıldı ve bir anda 100 pound gibi faturalarla karşı karşıya kaldılar. Bu nedenle aylık enerji faturalarında özellikle yoksul ailelerde bir anda yüzde 50’ye yakın artış yaşandı.

Bu yıl kışın daha soğuk geçmesi beklendiği için hem işsizlik hem sosyal yardım kesintisi hem de pandemi şartlarında bir de ısınma sorunu birçok ailenin karşısına çıkacak. Hükümet ise kendi hataları nedeniyle batan firmaları kurtarmayacağını ama enerji fiyatlarını ödeyemeyen insanlara yardım edebileceklerini dile getirdi.

Enerji krizi gündemdeyken bir anda ülkedeki karbondioksit üretimi durdu. Karbondioksit özellikle gıda ve içecek sektöründe gazlı içecekler ve et ürünlerinin raf ömürlerinin uzatılması için kullanılıyor. Enerji ve gübre fiyatlarındaki artış ve işçi bulamama nedeniyle karbondioksit üretimi yapan 2 büyük firmanın işi bırakması başka bir krize neden oldu. Bir anda raflarda su, limonata gibi ürünler bulunmaz oldu. Noel hazırlıklarının yoğunlaştığı dönemde hindi gibi et ürünlerini üretenler de iş yapamaz hale geldi. Hükümetin bu iki şirkete finansal destek sunmasıyla üretim yeniden başladı.

Benzin krizi

Bu krizlerin etkileri sürerken ve milyonlarca aile ve çok sayıda sektör sorunlar yaşarken Eylül ayının son haftasında ülkede benzin istasyonlarında yakıt (benzin ve dizel) yokluğu yaşanmaya başladı ve birçok şehirde insanlar benzin istasyonlarının önlerinde kilometrelerce kuyruklarda saatlerce bekleyerek arabalarına yakıt bulmaya çalıştılar. Yakıt olmadığı için birçok tedarikçi ve kargo şirketi de faaliyetlerine ara vermek zorunda kaldı. Halen birçok benzin istasyonu tam kapasite çalışamıyor.

Aslında bu krizin esas sebebi ülkede petrol arzındaki bir sorundan ve yetersizlikten kaynaklı değil. Sorun yakıtı taşıyan tankerleri sürecek şoförlerin eksik olması. Brexit’le beraber kamyon ve tır taşımacılığını yüklenen çoğunluğu Romanyalı ve Polonyalı işçilerin vize/oturum sorunları ve pandemi nedeniyle İngiltere’de çalışamaması bu krize neden oldu. Sektörün yaklaşık 100 bin çalışana ihtiyacı var, hükümet 5 bin geçici vize verme önerisinde bulundu, ordudan destek istedi, ancak çalışan olmadığı için sorun henüz çözülmüş değil.

Brexit ve göçmen karşıtlığı nedeniyle farklı sektörlerde çalışan yüz binlerce AB üyesi ülke vatandaşı son yıllarda İngiltere’den ayrıldı. Bu nedenle birçok sektörde çalışan eksikliği yaşanıyor. Buna ek olarak AB ile ticarette de gümrük işlemlerindeki eksikler ve gecikmeler nedeniyle ciddi sorunla yaşanıyor. Brexit referandumu 2016 yılında yapıldığı ve müzakereler de 4 yılı aşkın süre sürdüğü halde iktidarın ciddi bir hazırlık yapmadığı artık daha iyi anlaşılıyor.

İşçi Partisi Konferansı

Finans ve rantiyeye dayalı sektörlerin hakim olduğu İngiltere’de Muhafazakar Parti hükümetinin izlediği neo-liberal politikalar halkın sorunlarına, eğitime, sağlığa ve altyapıya yönelik yatırım ve desteklerin ciddi anlamda yetersiz kalmasına neden oluyor. Dünyanın en zengin ülkelerinden olan ve son dönemde Çin ve Rusya karşısında saldırgan ve tahrik edici askeri ittifaklara giren, nükleer silahlanma yarışını tetikleyen İngiltere kendi içinde gazdan gıdaya temel ürünlerin sevkiyatını planlamada, pandemiyle mücadele etmede, yoksulluğu önlemede adım atmayı tercih etmiyor.

Bu koşullarda hükümetin en büyük şansı ise ülkede gerçek bir muhalefetin olmaması. İşçi Partisinin lideri Sir Keir Starmer uzun yıllar savcı olarak elde ettiği devlet deneyimini de kullanarak parti içindeki sol grup ve kişileri tasfiye edip ekibine Blair yanlılarını almakla ve günde ortalama 250 istifayla on binlerce parti üyesinin partiden ayrılmasına neden olmakla meşgul.

Haftasonu başlayan ve 29 Eylül’de sona eren parti konferansında da parti liderinin üyelerce seçilmesi şartını değiştirip üyelerin, sendikalar gibi kurucu organizasyonların ve parlamenterlerin eşit ağırlıkta oy verdiği bir seçim sistemi önermiş ama konferansın ilk gününde özellikle sendikaların baskısıyla geri adım atmıştı. Ardından parti liderliğine aday olmak için vekillerin yüzde 10’unun desteğini alma şartını yüzde 20’ye çıkarmak istedi ve bu istediğini kabul ettirdi. Bunun esas sebebi de parti içinde solun yeniden aday çıkarmasına engel olmak.

Konferans konuşmasında da daha öncesinde söz verdiği gibi enerji, ulaşım gibi sektörlerde kamulaştırmayı ve asgari ücretin saatlik 15 pounda çıkarılmasını gündeme getirmedi. Bunlar yerine işçi hakları ile iklim değişikliği/yeşil ekonomi, aile, güvenlik, suçu önleme, orduya övgü gibi konuları birleştirdi ve kendi kişisel hikayesini öne çıkartarak iktidara aday olduklarını duyurdu. Solun etkisini iyice kırarsa ve liderliğini pekiştirirse krizleri çözme kapasitesini yitiren Muhafazakar Parti yerine güçlü bir medya desteği ile seçimleri kazanması ciddi bir ihtimal. Halen anketlerde geride olsa da seçimlere doğru bunu aşması mümkün olabilir. Ancak bu değişikliğin toplum nezdinde radikal bir değişim içermeyeceği açık.

İngiltere’de Eylül ayında yaşanan sorunlar sistemin çözümsüzlüğünü ve tercihlerini kanıtlarken önümüzdeki aylarda işçi sınıfı ve yoksullar üzerindeki sınıfsal baskıların daha da artacağını öngörmek mümkün. Ama sistemin sürekliliğine yönelik bir tehdit yok, şayet majestelerinin muhalefeti de kendisini kanıtlarsa yedek güç olarak iktidara yönelik tepkiyi soğuracak bir mekanizma da yedekte bekliyor.

Kaynak: https://haber.sol.org.tr/haber/ingilterede-kriz-uzerine-kriz-314797